Archive for May, 2008

Wykładnia sądowa prawa karnego

Wednesday, May 14th, 2008

W praktyce stosowania prawa wykładnia ta odgrywa największą rolę. Szczególne znaczenie ma tu wykładnia dokonywana przez SN, którego zadaniem jest kształtowanie jednolitej praktyki w stosowaniu prawa przez sądy. Oprócz rozstrzygania skarg kasacyjnych od prawomocnych orzeczeń sądowych, SN podejmuje uchwały, mające największe znaczenie dla wykładni prawa. Uchwały te mogą być w szczególności podejmowane w odpowiedzi na pytania prawne, kierowane do Sądu Najwyższego przez sądy okręgowe lub apelacyjne, jeżeli przy rozpoznawaniu środków odwoławczych natrafiają na zagadnienia wymagające zasadniczej wykładni. Zapatrywania prawne zawarte w tych uchwałach wiążą sądy niższe, ale tylko w tej konkretnej sprawie. Sam Sąd Najwyższy może przy innej okazji zmienić swoje stanowisko, chyba że podjął uchwałę w trybie art. 441 k.p.k i została ona wpisana do księgi zasad prawnych. Wówczas jest już związany taką zasadą, może wszakże od niej odstąpić orzekając jednak co najmniej w składzie całej Izby Karnej. Nie ulega jednak wątpliwości, że ich znaczenie jest znacznie szersze, gdyż wszystkie sądy w swoim orzecznictwie kierują się wykładnią Sądu Najwyższego z uwagi na jego autorytet.
Osobne miejsce w wykładni sądowej zajmuje wykładnia TK. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji, orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Jest to więc jedyna wykładnia, która ma moc normy prawnej powszechnie zobowiązującej i której naruszenie może uzasadniać wniesienie środka odwoławczego lub kasacji.